# Âm thanh qua mười ý tưởng

Bạn có thể chơi hay hát mà không bao giờ nghĩ âm thanh là gì: nhạc cụ và căn phòng lo việc đó. Trong studio, bạn đồng thời là nhạc cụ, căn phòng và kỹ sư, nên một vài quyết định từng được đưa ra cho bạn nay thành của bạn. Mười ý niệm này là tất cả những gì bạn cần để đưa ra chúng. Không ý nào là vật lý, và mỗi ý đều kèm theo thứ để nghe.

Hãy đọc theo thứ tự một lần. Sau đó, trang hướng dẫn của mọi điều khiển trong Flesance liên quan đến một trong các ý niệm này đều liên kết ngược về đây.

## Cao độ là tần số {#pitch}

Âm thanh là không khí dao động qua lại. Số lần dao động trong một giây là **tần số** của nó, đo bằng **héc (Hz)**, và ta nghe tần số như cao độ: chậm là trầm, nhanh là cao. Lên một quãng tám thì số đó tăng gấp đôi, nên nốt A ở dưới C giữa là 220 Hz, nốt A phía trên nó là 440 Hz, và nốt A kế tiếp là 880 Hz. Tai người nghe từ khoảng 20 Hz, một tiếng rì rầm bạn cảm nhận nhiều hơn là nghe, đến khoảng 20.000 Hz (20 kHz), tiếng xì nhỏ nhất.

<AudioSet title="Cùng một nốt trong ba quãng tám" :examples="[['idea-pitch-low', 'A, 110 Hz'], ['idea-pitch-middle', 'A, 220 Hz'], ['idea-pitch-high', 'A, 440 Hz']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: các phím đàn piano của [trình soạn nốt](/manual/note-editor#add-note) là các cao độ, và mọi điều khiển ghi Hz, chẳng hạn [tần số của một dải EQ](/manual/equaliser#eq-frequency), đều là một vị trí trên cùng thang đo này.

## Độ to có trần {#loudness}

Độ to được đo bằng **decibel (dB)**. Trong máy tính, thang đo ngược với điều bạn có thể nghĩ: 0 dB là mức to nhất một file có thể chứa, và mọi thứ khác là một số âm nằm dưới đó. Bất cứ thứ gì bị đẩy vượt qua 0 dB sẽ bị cắt phẳng phần đỉnh, gọi là **clipping**, nghe như tiếng rè. Khoảng trống bạn chừa giữa lúc to nhất và 0 dB là **headroom**, và chừa một chút thì không tốn gì.

<AudioSet title="Headroom" hint="Cả hai được phát ở cùng độ to, nên điều bạn nghe là phần hỏng, chứ không phải mức." :examples="[['idea-headroom-clean', 'Có headroom'], ['idea-headroom-clipped', 'Đẩy vượt trần']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: vạch đỉnh trên đồng hồ đo của [master](/manual/mixer#master) chuyển đỏ khi bài hát bị clipping, các [thanh trượt âm lượng](/manual/mixer#volume) được ghi bằng dB, và [Limiter](/manual/limiter) là thiết bị làm bài hát to hơn mà không bị clipping.

## Âm sắc là hình dạng của sóng {#timbre}

Hai nhạc cụ chơi cùng một nốt ở cùng độ to vẫn nghe khác nhau. Sự khác biệt đó là **âm sắc**, màu của âm thanh, và nó đến từ hình dạng của chuyển động qua lại. Một sóng mượt và tròn nghe trong trẻo và êm; một sóng có góc nhọn nghe sáng và rè.

<AudioSet title="Một câu, bốn hình dạng sóng" :examples="[['waveform-sine', 'Sine: tròn'], ['waveform-triangle', 'Triangle: êm'], ['waveform-square', 'Square: rỗng'], ['waveform-saw', 'Saw: sáng']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [**Shape**](/manual/instruments#waveform) của synth chọn sóng, và [Drive](/manual/drive) bẻ cong một sóng để làm nó sáng và nhám hơn.

## Một nốt là nhiều nốt {#harmonics}

Hầu hết mọi âm thanh là một chồng các âm thuần: cao độ bạn gọi tên, gọi là âm cơ bản, và các âm nhỏ hơn ở phía trên nó với tần số gấp hai, ba, bốn lần, gọi là **họa âm** hoặc âm bồi. Một cây sáo có ít họa âm, một sóng saw có đủ mọi họa âm, và hỗn hợp đó chính là thứ tạo nên âm sắc. Vì vậy vặn lên "phần cao" của một bass làm nó sáng hơn mà không làm nó cao hơn: bạn đang vặn lên các họa âm của nó, chứ không phải cao độ.

<AudioSet title="Họa âm" hint="Ở ví dụ thứ ba, một bộ lọc mở từ từ, và các âm bồi của một nốt được giữ lần lượt ngân lên." :examples="[['idea-harmonics-pure', 'Một âm thuần'], ['idea-harmonics-rich', 'Cùng nốt đó với mọi họa âm của nó'], ['idea-harmonics-sweep', 'Các họa âm, lần lượt từng cái']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [cutoff](/manual/instruments#cutoff) của synth loại bỏ họa âm từ trên xuống, còn [EQ](/manual/equaliser) vặn các nhóm họa âm lên hoặc xuống.

## Âm thanh có hình dạng theo thời gian {#time}

Cách một âm thanh bắt đầu và kết thúc quan trọng không kém màu sắc của nó. Trống bắt đầu ngay và tắt nhanh; dây kéo vang lên từ từ và ngân lâu. Phần bắt đầu là **attack**, phần tắt dần là **decay** hoặc **release**. Attack nhanh nghe như gõ và gần; attack chậm nghe êm và xa.

<AudioSet title="Cùng các hợp âm với lúc bắt đầu nhanh và chậm" :examples="[['attack-short', 'Attack nhanh'], ['attack-long', 'Attack chậm']]" />

<AudioSet title="Cùng bộ trống, ngắn và dài" :examples="[['drums-decay-short', 'Decay ngắn'], ['drums-decay-long', 'Decay dài']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [attack](/manual/instruments#attack) và [release](/manual/instruments#release) của synth đặt hình dạng này cho một nhạc cụ, còn attack và release của một [Compressor](/manual/compressor#compressor-attack) hay một [Gate](/manual/gate) quyết định các thiết bị đó phản ứng với nó nhanh đến đâu.

## Hai loa tạo nên một sân khấu {#stereo}

Với hai loa hoặc tai nghe, một âm thanh có độ to như nhau ở cả hai bên nghe như đến từ giữa, còn âm to hơn ở một bên nghe như đến từ bên đó. Vị trí này là **pan**. Âm thanh khác nhau một chút giữa trái và phải nghe rộng; âm giống hệt ở cả hai bên là **mono**, một điểm ở giữa. Hãy dùng tai nghe cho các ví dụ này.

<AudioSet title="Hai bản của cùng các hợp âm" :examples="[['idea-stereo-centre', 'Cả hai ở giữa'], ['idea-stereo-wide', 'Mỗi bên một cái']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: núm [pan](/manual/mixer#pan) của mọi rãnh, và [Width](/manual/utility#utility-width) trong Utility.

## Tiếng vang và âm vang chính là căn phòng {#space}

Âm thanh trong một căn phòng đến tai bạn nhiều lần: trực tiếp, rồi sau đó dội từ các bức tường. Một lần lặp rõ ràng là một **tiếng vang** (echo). Hàng nghìn lần lặp quá gần nhau đến mức không phân biệt được là **âm vang** (reverberation), chính là âm thanh của căn phòng. Một bản thu không có cả hai được gọi là **khô** (dry), và nó nghe như nằm trong đầu bạn; thêm một chút không gian sẽ đặt nó vào một chỗ nào đó.

<AudioSet title="Cùng các nốt: khô, có tiếng vang, và trong một hội trường" :examples="[['idea-space-dry', 'Khô'], ['idea-space-echo', 'Tiếng vang'], ['idea-space-reverb', 'Hội trường']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [Delay](/manual/delay) tạo tiếng vang đúng nhịp với bài hát, và [Reverb](/manual/reverb) tạo các căn phòng.

## Độ động: khoảng cách giữa nhỏ và to {#dynamics}

Khoảng cách giữa lúc nhỏ nhất và lúc to nhất của một phần là **độ động** của nó. Quá nhiều thì các nốt nhỏ biến mất sau các nhạc cụ khác trong khi các nốt to nhảy vọt lên. Một **compressor** tự động hạ các lúc to xuống, sau đó có thể vặn cả phần lên: các nốt nhỏ nổi lên và không có gì nhảy vọt.

<AudioSet title="Một đường nhạc chơi không đều" hint="Cả hai ở cùng độ to tổng thể: hãy nghe các nốt nhỏ." :examples="[['idea-dynamics-uneven', 'Như đã chơi'], ['idea-dynamics-even', 'Đã làm đều']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [độ mạnh](/manual/note-editor#velocity) là mức mạnh của mỗi nốt được chơi, còn [Compressor](/manual/compressor) làm đều một phần.

## Hai âm thanh có thể tranh chỗ nhau {#masking}

Khi hai nhạc cụ cùng bận trong một dải tần số, tai không tách được chúng: mỗi cái che khuất cái kia, và bản mix nghe đục dù không cái nào quá to. Cách chữa hiếm khi là thanh trượt âm lượng. Đó là cho mỗi cái một dải riêng, thường bằng cách bớt đi ở một cái phần mà cái kia cần.

<AudioSet title="Bass và một pad trầm" :examples="[['idea-masking-fight', 'Cả hai trong dải trầm'], ['idea-masking-carved', 'Đã bỏ phần trầm của pad']]" />

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [EQ](/manual/equaliser) là công cụ cho việc này, [Ducker](/manual/ducker) giải quyết cùng cuộc tranh chỗ đó theo thời gian thay vì theo tần số, và [pan](/manual/mixer#pan) tách các phần theo vị trí.

## Độ to cho streaming {#streaming}

Các dịch vụ streaming đo độ to của cả bài hát, theo đơn vị gọi là **LUFS**, và hạ các bài to xuống để mọi thứ phát ở cùng một mức, khoảng −14 LUFS. Vì vậy đẩy bài hát to hết cỡ không còn làm nó to hơn đối với người nghe. Nó chỉ làm phẳng đi: trống mất lực đánh, rồi dịch vụ vẫn hạ kết quả xuống.

<AudioSet title="Hai bản master của một bài hát" hint="Đây là ở mức thật của chúng. Cái thứ ba là thứ dịch vụ phát khi nhận cái đầu tiên." :examples="[['idea-streaming-loud', 'Đẩy to hết cỡ'], ['idea-streaming-dynamic', 'Để ở −14 LUFS'], ['idea-streaming-loud-turned-down', 'Bản to, được dịch vụ hạ xuống']]" />

Hãy so sánh cái thứ hai và cái thứ ba: chúng to như nhau, và bản không bị đẩy có nhiều sức sống hơn.

Bạn gặp điều này trong Flesance ở chỗ: [Đồng hồ đo và độ lớn](/manual/meters#meters-streaming) hiển thị con số, còn [Limiter](/manual/limiter) là nơi đặt độ to cuối cùng của bài hát.