# Instrumenty

**Instrument** zamienia nuty w dźwięk. Każda ścieżka instrumentalna ma jeden; wybiera się go i ustawia w inspektorze po prawej. Flesance ma trzy rodzaje: syntezator, który buduje dźwięk z prostych fal, perkusję zbudowaną w ten sam sposób oraz instrumenty samplowane, złożone z nagrań prawdziwych instrumentów. Instrumenty innych firm wybiera się tak samo; zobacz [Pluginy](/manual/plugins).

![Inspektor z syntezatorem](/manual/images/inspector.png)

Wiersz **Instrument** na górze inspektora podaje instrument wybranej ścieżki. Kliknij go, by otworzyć listę: najpierw dźwięki syntezatora (Warm Bass, Sub Bass, Pluck, Electric Keys, Soft Pad, Bright Lead, Brass Stab, Glass Bell), potem nagrane instrumenty w grupach (Keys, Strings, Winds and brass, Mallets, Plucked, Drums and percussion, gdzie wymieniono także **Synth Drums**), a na końcu instrumenty z pluginów. Każda pozycja ma linię mówiącą, jak brzmi. Wybór innego instrumentu zachowuje nuty ścieżki i jest jednym krokiem do cofnięcia.

Każde pokrętło działa tak samo:

- **Przeciągnij** je w górę i w dół; przytrzymaj <KeyCaps combo="shift" />, by robić drobne kroki. <KeyCaps combo="Esc" /> w trakcie przeciągania przywraca wartość.
- **Kliknij dwukrotnie** je, by wpisać dokładną wartość, a potem <KeyCaps combo="Enter" />.
- <KeyCaps combo="primary" />-kliknięcie przywraca je do wartości domyślnej. Syntezator, który wystartował z presetu (Warm Bass, Soft Pad i inne z listy instrumentów), wraca do wartości tego presetu, więc można swobodnie eksperymentować i zawsze wrócić do wybranego brzmienia.
- Gdy pokrętło ma fokus (kliknij je albo dojdź do niego klawiszem <KeyCaps combo="Tab" />), strzałki przesuwają je o krok, <KeyCaps combo="Page Up" /> i <KeyCaps combo="Page Down" /> robią większe kroki, a <KeyCaps combo="Home" /> i <KeyCaps combo="End" /> przechodzą do skrajnych wartości.

Zmiany słychać od razu, nawet gdy utwór gra. Kliknięcie prawym przyciskiem pokrętła pokazuje, kiedy było zmieniane ostatnio i jakie wartości miało wcześniej, i pozwala wrócić do jednej z nich. **Alt**-kliknięcie pokrętła nadaje mu krzywą zmieniającą się w trakcie utworu; zobacz [Automatyzację](/manual/automation).

## Syntezator {#synth}

**Syntezator** tworzy dźwięk od zera: zaczyna od jasnej, prostej fali i ją kształtuje. Ten jest *subtrakcyjny*: zaczyna od dźwięku bogatego w alikwoty i usuwa to, czego nie chce się słyszeć, filtrem. Tak powstaje większość klasycznych basów, leadów i padów.

Ścieżka dźwięku wygląda tak: dwa **oscylatory** tworzą falę, **filtr** ją przyciemnia, a **obwiednia** kształtuje jej głośność w czasie.

## Kształt fali {#waveform}

Selektor **Shape** wybiera falę oscylatora, która decyduje o podstawowej barwie dźwięku:

- **Saw**: jasna i brzęcząca, pełna alikwotów. Zwykły początek dla basów, smyczków i leadów.
- **Square**: pusta i drewniana, jak klarnet albo stara gra wideo.
- **Triangle**: miękka, z kilkoma cichymi alikwotami. Jak flet.
- **Sine**: czysty ton bez alikwotów. Okrągły i głęboki; używany w sub basach.

<AudioSet title="Kształty fal" hint="Filtr jest tu w pełni otwarty, więc słychać fale takie, jakie są. Głośności są wyrównane." :examples="[['waveform-saw', 'Saw'], ['waveform-square', 'Square'], ['waveform-triangle', 'Triangle'], ['waveform-sine', 'Sine']]" />

## Cutoff {#cutoff}

Filtr przepuszcza niskie częstotliwości, a usuwa te powyżej częstotliwości **cutoff**, podanej w hercach (Hz); pokrętło sięga od 20 Hz do 18 kHz. Niski cutoff: ciemno, przytłumiony dźwięk, jak muzyka przez ścianę. Wysoki cutoff: jasno i otwarcie. Przekręcanie cutoff, gdy nuta gra, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych dźwięków muzyki elektronicznej.

<AudioSet title="Cutoff" hint="Głośności są wyrównane, więc różnicę słychać jako jasność, a nie głośność." :examples="[['cutoff-300', '300 Hz'], ['cutoff-1500', '1,5 kHz'], ['cutoff-6000', '6 kHz'], ['cutoff-sweep', 'Przesuw od 150 Hz do 12 kHz']]" />

## Resonance {#resonance}

**Resonance** podbija częstotliwości tuż przy cutoff. Odrobina dodaje ostrości; dużo dodaje gwiżdżący, wokalny szczyt, który podąża za cutoff, gdy się porusza.

<AudioSet title="Resonance przy 900 Hz" :examples="[['resonance-low', 'Brak'], ['resonance-high', 'Wysoki']]" />

## Obwiednia filtru {#filter-envelope}

Obwiednia filtru, pokrętło **Envelope**, otwiera filtr na początku każdej nuty i pozwala mu znów się zamknąć o liczbę oktaw, którą ustawisz (do 6 na pokrętle). Daje każdej nucie jasne „szarpnięcie”, które gaśnie, zamiast takiej samej jasności od początku do końca. Podąża za tym samym Decay co obwiednia amplitudy.

<AudioSet title="Obwiednia filtru" :examples="[['filter-envelope-off', 'Wyłączona'], ['filter-envelope-on', '3,5 oktawy']]" />

## Attack {#attack}

Cztery kolejne pokrętła, **atak, opadanie, podtrzymanie i wybrzmiewanie** (razem nazywane **ADSR**), kształtują głośność nuty w czasie: od chwili, gdy klawisz zostaje wciśnięty, do chwili po jego puszczeniu.

**Attack** to czas, w którym nuta dochodzi do pełnej głośności. Krótki: startuje od razu, jak szarpnięcie struny albo pianino. Długi: wchodzi stopniowo, jak smyczki albo pad.

<AudioSet title="Attack" :examples="[['attack-short', '5 ms'], ['attack-long', '350 ms']]" />

## Decay {#decay}

**Decay** to czas, w którym nuta potem opada ze szczytu do poziomu sustain.

## Sustain {#sustain}

**Sustain** to poziom, na którym nuta się utrzymuje, dopóki klawisz jest wciśnięty, jako ułamek pełnej głośności. Przy 100 % nuta trzyma stałą głośność; przy niskim poziomie gaśnie po ataku, jak szarpana struna.

<AudioSet title="Decay i sustain" :examples="[['decay-sustain-high', 'Sustain 100 %'], ['decay-sustain-low', 'Sustain 15 %, decay 300 ms']]" />

## Release {#release}

**Release** to czas, w którym nuta wybrzmiewa do ciszy po puszczeniu klawisza. Krótki: nuty urywają się. Długi: dzwonią dalej i zlewają się ze sobą.

<AudioSet title="Release" :examples="[['release-short', '50 ms'], ['release-long', '1,2 s']]" />

## Detune {#detune}

Syntezator ma dwa oscylatory, a **Detune** przesuwa ich strój lekko względem siebie, w centach (setnych częściach półtonu). Dwie fale wchodzą w zgodę i z niej wypadają, co sprawia, że dźwięk jest szerszy i żywszy, jak dwóch muzyków grających tę samą partię. Kilka centów to subtelność; piętnaście to bogactwo; dużo więcej brzmi fałszywie. Pokrętło sięga do 50 centów.

<AudioSet title="Detune" :examples="[['detune-zero', '0 centów'], ['detune-fifteen', '15 centów']]" />

## Perkusja {#drums}

Instrument perkusyjny to zsyntetyzowany zestaw, **Synth Drums** na liście instrumentów. Każdy klawisz klawiatury gra jeden bęben, zgodnie ze standardem General MIDI, którego używa większość oprogramowania perkusyjnego; inspektor wymienia te same klawisze:

| Klawisz | Wysokość | Bęben |
|---|---|---|
| C2 | 36 | Kick |
| D2 | 38 | Snare |
| D♯2 | 39 | Clap |
| F♯2 | 42 | Closed hi-hat |
| A♯2 | 46 | Open hi-hat |

Zamknięty hi-hat ucina otwarty, jak na prawdziwym zestawie, gdzie zamknięcie pedału wycisza talerze. W [edytorze nut](/manual/note-editor) ścieżka perkusyjna otwiera się jako siatka padów, jeden wiersz na każdy bęben.

<AudioSet title="Zestaw" :examples="[['drums-kit', 'Kick, snare, clap, zamknięty i otwarty hi-hat'], ['drums-beat', 'Prosty rytm']]" />

Dwa pokrętła kształtują cały zestaw: **Decay**, jak długo bębny dzwonią, i **Tone**, jak ciemne lub jasne są werbel, klaskanie i hi-haty.

<AudioSet title="Decay i Tone perkusji" :examples="[['drums-decay-short', 'Decay krótki'], ['drums-decay-long', 'Decay długi'], ['drums-tone-dark', 'Tone ciemny'], ['drums-tone-bright', 'Tone jasny']]" />

## Instrumenty samplowane {#sampled}

**Instrument samplowany** składa się z nagrań prawdziwego instrumentu: co kilka klawiszy, na kilku siłach uderzenia. Gdy zagra się nutę, wybiera on nagranie najbliższe tej wysokości i sile gry, i dostraja je do dokładnego stroju. Dlatego samplowane pianino zmienia charakter między miękkimi a twardymi nutami, a nie tylko głośność: to naprawdę inne nagranie delikatniejszego uderzenia.

Instrumenty samplowane są duże (Grand Piano zajmuje około 50 MB), więc ich nagrania nie są częścią aplikacji. Pobierają się raz, za pierwszym razem, gdy ścieżka gra dany instrument, i zostają na komputerze, wspólne dla wszystkich projektów. [Pasek stanu](/manual/getting-started#status-bar) pokazuje **Downloading** z postępem, a pobieranie można tam anulować; instrument jest wtedy pobierany ponownie, za następnym razem, gdy ścieżka o niego poprosi. Każde pobranie jest sprawdzane z listą biblioteki, zanim zostanie użyte, a uszkodzone jest odrzucane. Po pobraniu nagrania się wczytują, co pasek stanu pokazuje jako **Loading**: na instrumencie można zagrać w ciągu sekundy lub dwóch, a cichsze i głośniejsze nagrania dochodzą nieco później.

Od tej chwili instrument gra bez połączenia. Połączenie jest potrzebne tylko dla instrumentu, którego nigdy nie było na tym komputerze. Jeśli biblioteki nie da się osiągnąć, inspektor o tym mówi, pasek stanu pokazuje **Instrument library offline**, ścieżka milczy, dopóki jej instrument nie dotrze, a reszta utworu gra dalej. Aplikacja sama stale próbuje ponownie. **Storage** w ustawieniach pokazuje, ile miejsca zajmują pobrane instrumenty; aplikacja nigdy ich nie czyści. Inspektor pokazuje, skąd pochodzą nagrania i na jakiej licencji (kliknij licencję, by ją przeczytać); można ich swobodnie używać w muzyce.

Eksport czeka na instrumenty: dopóki któryś się wczytuje, eksport zostaje odrzucony z komunikatem, a instrument, którego nie ma na tym komputerze, zostaje pominięty w pliku, o czym mówi komunikat.

Niektóre instrumenty odtwarzają więcej niż nuty. Grand Piano, na przykład, ma tłumiki, które wyciszają strunę, gdy klawisz zostaje puszczony (z wyjątkiem najwyższych oktaw, które ich nie mają, jak w prawdziwym pianinie), miękkie stuknięcie wracającego młoteczka i pedał sustain z własnym mechanicznym szumem. Zagraj na nim przez [wprowadzanie z klawiatury](/manual/note-editor#musical-typing) albo [klawiaturę MIDI](/manual/note-editor#midi), by poczuć różnicę.

Nagrane **Acoustic Drums** zachowują się jak prawdziwy zestaw, tak samo jak zsyntetyzowany: hi-hat to jeden instrument, więc uderzenie zamknięte (F♯2) albo pedał (G♯2) wycisza wciąż dzwoniący otwarty hi-hat (A♯2), szybko i bez trzasku, a otwarte uderzenie wycisza zamknięty. Inne talerze dzwonią dalej nad wszystkim. Perkusiści nazywają to **dławieniem** hi-hatu.

Instrumenty różnią się najbardziej tym, co dzieje się, gdy klawisz zostaje puszczony: tłumiki pianina, skrzypce, które gasną, marimba, która dalej dzwoni, bęben, który zawsze gra do końca. [Artykuł o bibliotece](/manual/library#how-notes-end) wymienia każdy instrument według tego, jak kończą się jego nuty, i oznacza polecane.

Cały zbiór, z podglądami dźwięku i licencjami, jest wymieniony w [bibliotece instrumentów](/library). Każdy instrument w niej jest już na liście instrumentów aplikacji.